Evliliğin İptali

Evliliğin İptali
Evliliğin İptali

Photo credit: Unsplash

Türk Medeni Kanunu’nun (bundan böyle “TMK” olarak anılacaktır.) Dördüncü Ayırım’ında 145 ila 160’ıncı maddeler arasında Batıl Olan Evlenmeler düzenlenmiştir. Batıl Olan Evlenmeler iki ana başlıkta incelenmiştir.

  1. Mutlak Butlan

Türk hukukunda kişiler aynı anda yalnızca bir kişiyle evli olabilirler. Bu halde evli bir kişinin bu evlilik sona ermeden tekrar evlenmesi mümkün değildir. İşte eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması mutlak butlan sebeplerinden biridir.

Bir diğer mutlak butlan sebebi ise eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunmasıdır. TMK madde 13 uyarınca yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olan kişiler ayırt etme gücüne sahip değildir. Ayırt etme gücünden yoksun olma hali sürekli veya geçici olabilir. Eğer ayırt etme gücü geçici olarak yoksa bu halde nisbi butlan; ayırt etme gücü sürekli olarak yoksa ise mutlak butlanla evlilik sakattır.

Eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması da mutlak butlan sebeplerindendir. TMK madde 133’te belirtildiği üzere resmi bir sağlık kurulu raporuyla uygun görülmesi halinde akıl hastası olan kişi evlenebilir. Aksi halde bu kişi evlenemez; şayet evlenirse bu evlilik de mutlak butlan sebebiyle sakattır.

Son mutlak butlan sebebi ise eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede bir hısımlığın bulunmasıdır. Üstsoy ile altsoy arasında; kardeşler arasında; amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında; kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında; evlât edinen ile evlâtlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında evlenme yasaktır. Bu derece hısımlığı bulunan kişilerin evlenmesi halinde bu evlilik sakattır.

  1. Nisbi Butlan

Mutlak butlan başlıklı kısımda açıklandığı üzere eşlerden birinin evlenme sırasında ayırt etme gücü yoksa ve bu hal sürekli ise evlilik mutlak butlanla; bu hal geçici ise evlilik nisbi butlanla sakattır.

Bir diğer nisbi butlan sebebi ise yanılmadır. Bir irade sakatlığı sebebi olan yanılma, TMK uyarınca 2 hal olarak düzenlenmiştir. Şayet kişi evlenmeyi hiç istemediği veya evlendiği kişiyle evlenmeyi düşünmediği hâlde yanılarak bu evlenmeye razı olmuşsa veyahut eşinde bulunmaması onunla birlikte yaşamayı kendisi için çekilmez bir duruma sokacak derecede önemli bir nitelikte yanılarak evlenmişse bu hallerde evlilik nisbi butlanla sakattır.

İrade sakatlığı sebeplerinden aldatma da nisbi butlandır. Şöyle ki, eşinin namus ve onuru hakkında doğrudan doğruya onun tarafından veya onun bilgisi altında bir başkası tarafından aldatılarak evlenmeye razı olmuşsa veyahut davacının veya altsoyunun sağlığı için ağır tehlike oluşturan bir hastalık kendisinden gizlenmişse aldatılan kişi nisbi butlan sebebiyle evliliğin iptalini talep edebilir.

Son olarak korkutma da nisbi butlan sebebidir. TMK madde 151 uyarınca, kendisinin veya yakınlarından birinin hayatı, sağlığı veya namus ve onuruna yönelik pek yakın ve ağır bir tehlike ile korkutularak evlenmeye razı edilmiş eş, evlenmenin iptalini dava edebilir.

SONUÇ

Nisbi butlan hallerinde eşlerin evliliğin iptalini talep hakkı vardır. Mutlak butlan davası, Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen veyahut ilgisi olan herkes tarafından açılacakken, nisbi butlan sebebiyle iptal davası eşlerden biri tarafından açılacaktır.

Nisbi butlan halinde iptal davası açma hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak altı ay ve herhâlde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer.

İletişim